04 Ara 2013
Aralık 4, 2013

Azerbaycan’da Şirket Nasıl Kurulur

Aralık 4, 2013

Azerbaycan’da hizmet ya da üretim faaliyetinde bulunmak isteyen yabancı yatırımcıların diğer ülkelerde olduğu gibi burada da yerine getirmesi gereken bazı aşamalar bulunmaktadır. Yazımızda bu aşamalardan ve Azerbaycan’da şirket kurmak için gerekli olan işlemlerden kısaca bahsedeceğiz.Azerbaycan’da şirket kurma kararı alan yabancı yatırımcılar ilk işlem olarak tüzel kişi statüsü almak için Azerbaycan Cumhuriyeti Adalet Bakanlığı’nın ilgili kurumlarına durumlarını izah eden bir dilekçe ile müracaat etmektedir. Kurucusu yabancı tüzel ya da gerçek kişi olan tüzel kişilerin yapacakları müracaat ile ilgili kurallar ile gerekli oln belgeler Tüzel Kişilerin Devlet Kaydı ve Devlet Sicili hakkında Azerbaycan Cumhuriyeti Yasasısının 5. ve 7. maddelerinde belirtilmiştir. Tüzel kişi statüsü almak isteyen kişi ya da kurumlar ilgili devlet kayıtları için Azerbaycan Cumhuruiyeti’nin ilgili icra hakimiyeti dairesine dilekçe ile müraacat etmektedir. İlgili dilekçe şirket kurucusu ya da vekalet vermiş olduğu kişi tarafından imzalanır ve noter tasdiki yapılır.
Dilekçede belirtilmesi gereken bilgiler aşağıdaki gibidir:

  1. Şirket kurucusu ya da kurucularının gerçek kişi olduğunda; ad- soyad, baba adı, ikametgah adresi, nüfus cüzdanı numarası ve verilme tarihi,
  2. Şirket kurucusu ya da kurucuların tüzel kişi olduğunda; adı, bulunduğu yer ve kayıt numarası,
  3. Dilekçe yetkili bir kişi imzalandığı takdirde kişinin ad-soyadı, baba adı, ikametgah adresi, nüfus cüzdanı numarası, verilme tarihi ve vekaletname bilgileri.

Dilekçede belirtilmesi gereken bilgiler doldurulduktan sonra aşağıda belirtlen belgeler eklenir.

  1. Kuruluş belgeleri. Bu belgeler; şirket kurucu ya da kurucularının imzalamış olduğu tüzük, kurumun oluşturulması için tüzüğün onaylandığına dair karar.
  2. Devlet resminin tahsil edilmiş olduğunu gösteren belge,
  3. Şirket kurucusu tüzel kişi olduğu takdirde kişinin devlet kaydına ilişkin tescil belgesi ve tüzük usülüne uygun noter tasdikli belge,
  4. Yürütme ve karar verme yetkilerine sahip yasal temsilcinin ad-soyad, baba adı, ikametgah adresi ve bilgileri, kişinin temsilcilik yetkisini gösteren belge ve imza sirküleri,
  5. Tüzel kişi statüsü almak isteyen yabancı sermayeli kuruluşun yasal adresini içeren onaylı belge.

Tüzel kişi olarak faaliyet göstermek isteyen yabancı yatırımcıların devlet kaydı için ayırıcı bazı özellikler bulunmaktadır. Bu kişilerin devlet kayıtlarının yapılabilmesi için yukarıda belirtilmiş olan belgelere ek olarak şu bilgiler de yer alır.

  1. Şirket kurucusu yabancı tüzel kişi ise kişiye ait kaydını onaylayan belge; ticari sicil fotokopisi, kayıt tescil belgesi vb.
  2. Şirket kurucusu yabancı uyruklu ya da uyruksuz bir kişi olduğu takdirde kişinin nüfus cüzdan fotokopisi ve kaydını onaylayan belge, vatandaşı olduğu ya da devamlı olarak ikamet ettiği ve ticari faaliyette bulunduğunu gösteren belge.

Yukarıda belirtilen tüm prosedürleri yerine getirerek Azerbaycan sınırları içerisinde devamlı olarak ikamet etme hakkı kazanan yabancı uyruklu ya da uyruksuz kişiler kurmuş oldukları kurumun devlet kaydını Tüzel Kişilerin Devlet Kaydı ve Devlet Sicili hakkında Azerbaycan Cumhuriyeti Kanununda bulunan 5. maddede bulunan kurallar çerçevesinde ilgili belgeleri ilgili valilik başvuru merkezine sunarlar. Sunulan belgeler devlet kaydına alındıktan sonra istatistik, vergi ve sosyal güvenlik dairelerine kayıt yaptırılır. bu işlem için gerekli belgeler Azerbaycan Cumhuriyeti Devlet İstatistik Komitesine sunulur ve tüzel kişi kaydının onaylandığını içeren belge şeklinde Sayım birimlerine devlet siciline alınmasına ilişkin olarak Tescil belgesi verilir.

Vergi mükellefi olarak vergi organlarına ilgili kurallar ile kayıt yaptırıldıktan sonra vergi kontrolünün gerçekleşmesi için vergiye tabi tutulan gelirin Azerbaycan kaynaklı olduğu ve elde edilen gelirden ödeme için yerinde vergisi tahsil edilemeyen tüzel kişiler Azerbaycan kaynaklı gelirin sağlandığı yerde, Vergi Yasasının ve özel girişimcilerin beyanname vermesi zorunlu olan gerçek kişilerin ikamet ettikleri yerde vergi dairelerine kayıtları yapılır vebu kaydın yapıldığına ilişkin belge vergi mükellefine verilir.

Kurucu kişi ya da kişilerin devlet kaydı için başvuruda bulunduğu gün ilgili mercii tarafından kayıt belgeleri ile birlikte bir rapor verilir. Girişimcilik faaliyetinde bulunan kişi tüzel kişi oluşturmanın öncesinde bu faaliyete başladığı gün ilgili dilekçeyi vergi dairesine vermek zorundadır. Vergi dairesi başvurulan işlem sonrasında 5 gün içerisinde kişi ya da kişilerin vergi sicilinin yapıldığına ilişkin bilgi verir.

Azerbaycan’da sürekli olarak temsilciliği bulunmayan şubelerin yönetim yerine burada ikamet eden yabancı tüzel kişi tarafınca vergi kaydının yapılması için verilmiş olan dillekçe yabancı tüzel ikişi ya da müvekkil edilen kişi tarafınca imzalanmalıdır. Yabancı devlette ikamet eden kişinin Azerbaycan’da daimi olarak temsilcilik kuramayan şubelerinin kaydı için verilen dilekçeye ilave edilmesi gereken belge ve bilgiler ise aşağıda bulunmaktadır.

  1. Yabancı tüzel kişinin ticari sicil forokopisi ve sicil edildiği devlette kayıt (inkorporasyon) belgesi,
  2. Yabancı uyruklu kişinin yetkili organının Azerbaycan’da sürekli temsilcilik kurmayan şubesinin oluşturulması hakkında verilmiş olan karar,
  3. Kuruluş için temin edilmiş olan belgeler,
  4. Devamlı olarak ikamet ettiği ülkede vergi daireleri tarafından onaylanan belge,
  5. Azerbaycan’da yasal adresini onaylayan bir belge,
  6. Şube temsilcisinin nüfus cüzdanının fotokopisi,
  7. Azerbaycan’da sürekli temsilcilik kurmayan şubeler ve gelir kaynakları hakkında ilgili valilik mercii tarafından belirlenen şekilde bilgi.

Yukarıda yer alan 1 ve 4’üncü maddelerde yer alan belgeler usulüne ilişkin olarak belirtilerek yasallaştırılmalıdır. Şirketin yönetim organlarının bulunduğu yere göre yerel girişimci sayılan yabancı tüzel kişinin sicile kaydı ile ilgili verilmiş olan dilekçeye eklenmesi gereken bilgi ve belgeler aşağıda bulunmaktadır.

  1. Şirketin kaydedildiği devlette kayıt (inkorporasyon) belgesi ve ticari sicilinin fotokopisi,
  2. Kuruluş için temin edilmiş olan belgeler,
  3. Azerbaycan’da yasal adresini onaylayan belge,
  4. Tüzel kişinin temsilcisine ait nüfuz cüzdanını onaylayan belgenin fotokopisi,
  5. Azerbaycan’da ve diğer ülkelerde doğrudan ya da dolaylı denetiminde olan kurumlar ve gelir kaynakları hakkında ilgili icra hakimiyeti dairesi tarafından belirlenen şekilde bilgi.

Yukarıda yer alan 1 ve 2’inci maddelerde yer alan belgeler usulüne ilişkin olarak belirtilerek yasallaştırılmalıdır. Maddelendirilmiş olarak belirtilen tüm belgeler Azerbaycan dili ile noter kurallarına uygun olarak onaylanarak çevirisi ile birlikte verilecek olan dilekçeye eklenir. Yabancı ülkede ikamet eden kişinin Azerbaycan’da faaliyet göstermesine ilişki sürekli temsilcilik kurmayan şubesinin vergi kaydından çıkartılması ve vergi sicil numarasının kaldırılması ise aşağıda belirtilen hususlar çerçevesinde gerçekleştirilir.

  1. Yabancı devlette ikamet eden kişinin ya da sürekli temsilcilik kurmayan şube kaldırıldığında,
  2. Sürekli temsilcilik kurmayan şubenin faaliyeti sürekli temsilcilik kurulduğunda.

Yönetim yerine şirket adına ikamet eden yabancı tüzel kişinin vergi kaydından çıkarılması ve vergi sicil numarasının kaldırılması ise aşağıda belirtilen hususlar çerçevesinde gerçekleştirilir.

  1. Yönetim yerine göre ikamet eden yabancı tüzel kişinin kaydedildiği (inkorporasyon) devlette kaldırıldığı,
  2. Yönetim yerine göre ikamet eden yabancı tüzel kişinin ikamet yeri değiştiğinde.

Belediye vergilerinin mükelleflerinin kaydı belediyelerin vergi hizmeti dairesi tarafınca yapılmaktadır. Vergi dairesine kayıt için vergi mükellefi tarafından dilekçe verilir. Vergi mükellefi olan tüzel kişiler, onları şube ve temsilcilikleri kaydedilmek için dilekçeyle beraber vergi dairesine müracaat ettiğinde, belirlenmiş kurallar çerçevesinde onaylanmış onların devlet kaydının yapılması hakkında tescil belgesinin kurulum belgelerinin, başkanın atanmasını ve tüzel kişinin adresini onaylayan belgelerin, aynı zamanda başkanın nüfuz cüzdanını onaylayan belgenin bir nüshada fotokopilerini vergi dairesine sunmalıdırlar. Zaten vergi mükellefi olan özel girişimci kayıtlarının gerçekleşmesi için ise başvuru dilekçesi ile birlikte nüfus cüzdanı fotokopisi ve ikamet ettiği yer hakkında bilgiler sunulur. Vergi mükellefi olan tüzel kişilerin üst düzey teşkilatlarına vergi sicil numarası verilmesi ile birlikte kaydedilmemektedir. İlgili dilekçe vergi mükellefi tarafınca ya da yetkili kıldığı temsilci tarafından doldurulur ve ilgili dilekçe nüfus cüzdanı fotokopisi ve ikamet adresi ile kaydedilir. Kişiler kaydedildikten sonra kişilere ait özel bilgiler de ilgili bilgiler arasına eklenmektedir. Kayıt için hazırlanan dilekçe şekli ilgili icra hakimiyeti dairesi tarafınca onaylanmaktadır. Vergi dairesi vergi mükellefinin sicile alınmasına ilişkin kaydı belgelerin tesliminden 10 gün içerisinde gerçekleştirmektedir. İlgili işlem gerçekleştiği takdirde vergi mükellefine tescil belgesi verilir ve vergi mükellefinin kayda alındığını onaylayan belge vergi mükellefine bir defaya özgü olmakla birlikte mükellefe verilir. Tüm bu işlemler sırasında herhangi bir ödeme yapılması gerekmemektedir.

Her vergi mükellefine tüm vergilerden, Azerbaycan’da geçerli olan vergi mükellefinin vergi sicil numarası verilir. Vergi dairesi vergi mükellefine gönderilen tüm bildirilerde onun aynılaştırma numarasını göstermektedir.